Bijzondere expositie WOII bij Frans Walkate Archief (video)

Bijzondere expositie WOII bij Frans Walkate Archief (video)

Geschiedenis, Kunst & Cultuur, Nieuws, Video 0 Comment

Duitse propagandaposters als dubieuze expressieve kunst

Uit eigen archief toont het SNS Historisch Centrum een bijzondere verzameling propagandaposters van de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bijzonder omdat het echte kunstwerkjes zijn maar het doel op zijn minst dubieus. Tevens wordt hiermee een nieuwe expositieruimte in gebruik genomen in het monumentale vroegere bankgebouw. De dikke stalen deur van Lips toont onmiskenbaar de voormalige functie als kluisruimte.

Artistiek
De coronacrisis overschaduwt het thema dat dit jaar centraal had moeten staan: 75 jaar Bevrijding. De sluiting vanuit overheidswege van alle openbare gebouwen liet de expositie ongezien. Nu culturele instellingen voorzichtig aan weer open mogen gaan, is de tentoonstelling op afspraak te bezoeken tijdens de openingstijden op woensdag- en donderdagmiddag.
De Duitse propagandaposters zijn meestal uitgegeven door de bezetter, sommige door de plaatselijke overheid oftewel de Kamper burgemeester Sandberg. In het licht van de geschiedenis zullen de aanplakbiljetten gemengde reacties opwekken. De artistieke waarde blijft echter overeind. Vaak zijn de afbeeldingen van een hoge esthetische kwaliteit met een doeltreffende en visueel aantrekkelijke boodschap in een heldere, theatrale beeldtaal met vaak overdonderende kleuren en formaten.

Tegenwoordig geeft de kluisdeur toegang tot een expositieruimte van het SNS Historisch Centrum.

Willy Sluiter
De meeste posters waren voor landelijke distributie bedoeld. Nauwkeurig wordt in kleine letters in de kantlijn aangegeven hoe lang ze opgehangen moesten worden. Diverse onderwerpen komen aan de orde zoals een oproep aan boeren om graan te produceren, een oproep aan burgers om in Duitsland te gaan werken of aansporingen om geld te geven voor de Winterhulp.
Veel affiches zijn gesigneerd, waaronder een bijzondere reeks van zes aanplakbiljetten van Willy Sluiter. Deze kunstenaar beschikte over een uitzonderlijk goede tekentechniek die hij inzette voor vrij en toegepast werk, zoals affiches, boekillustraties en bladmuziek. Ze zijn gedrukt bij Senefelder, een bedrijf dat een begrip is op het gebied van de lithografie.

Druktechnieken
Offset- en steendruk (lithografie) zijn de meest gebruikte druktechnieken voor de posters. Offsetdruk is van die twee de modernste en biedt goede mogelijkheden voor het werken met grote, monochrome vlakken en felle kleuren.
Aanplakbiljetten in deze techniek dragen duidelijk invloeden van de Art Deco, een belangrijke stroming in de toegepaste kunsten van de jaren dertig. Toen maakte het affiche een bloeiperiode door, met als bekendste representant A.M. Cassandre.
De steendruk is geschikter voor de weergave van tekenachtige details en werd veel toegepast tijdens de stijlperiode van de Art Nouveau, die floreerde rond 1900. Na steendrukken kwamen ook andere reproductietechnieken op zoals de offset- en de zeefdruk.

Herman Harder toont een door een granaatscherf beschadigde foto van de Kamper Stadsbrug.

Boodschap
Een affiche heeft als doel op kernachtige wijze het beoogde publiek te bereiken. De boodschap moet daarvoor helder zijn, effect hebben en in het geheugen blijven hangen. Dat kan door een aantrekkelijk beeld en een pakkende tekst. Daarnaast moet het geheel de emoties van de toeschouwer aanspreken, met bijvoorbeeld een humoristische of pedagogische wending. Dat kan positief of negatief – een hele kunst.
Zo ontwikkelde het affiche zich tot een zelfstandige kunstvorm met gespecialiseerde ontwerpers. De Duitse bezetter kon erover mee praten. In de videoreportage leidt Herman Harder, directeur van het SNS Historisch Centrum, de expositie in waarna een korte impressie volgt op marsmuziek die door de NSB werd gebruikt.

Aansporing
Naast de posters zijn er nog enkele andere historische materialen uit de oorlog te zien. Herman Harder toont een foto van de (opgeblazen) Kamper Stadsbrug waar een granaatscherf doorheen is gegaan. Op de videoreportage prijkt het onderste deel van een affiche dat boven de trap hangt op weg naar de nieuwe expositieruimte van het SNS Historisch Centrum.
Het bovenste deel waarschuwt voor ”Engelsche vliegers” die ”geen genade kennen voor vreedzame burgers” (zie Facebook). Daarom luidt de aansporing, die 75 jaar later in de coronacrisis weer klinkt: ”Blijft in huis”!

Zie ook:
Stedelijk Museum heropent met bijzondere tentoonstelling (video)
Grote belangstelling voor debuterend oorlogsschrijver
Schilderij Frans Walkate Archief als nieuw (video)
Cor Adema voor voetlicht in Kamper Almanak 2019



Subscribe
Abonneren op
guest
0 Reacties
Inline Feedbacks
View all comments

Back to Top

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x