Het kappen zonder (verplicht) herbeplanten loopt de spuigaten uit

De hoeveelheid bomen op het Overijsselse platteland neemt sluipenderwijs af. „Die achteruitgang moet stoppen”, vindt gedeputeerde Martijn Dadema (GroenLinks). Omdat de provincie onvoldoende capaciteit had om in te grijpen, heeft Provinciale Staten extra geld beschikbaar gesteld. Daarmee kan de herbeplantingsplicht beter gehandhaafd worden. De provincie gaat zelfs voor 100% handhaving.

Aanleiding
De afname van het aantal bomen in het buitengebied en de nodige bescherming van het landschap vormen de aanleiding tot de stappen die Overijssel zet. De afname blijkt uit satellietbeelden die de provincie gebruikt om te controleren of inwoners en landeigenaren die bomen kappen voldoen aan de plicht om nieuwe bomen te planten, de zogeheten herbeplantingsplicht. Gelderland werkt al met satellietdata om de ontwikkeling van bomen en bossen bij te houden. In Noord-Brabant wordt op dit moment een dergelijke aanpak opgezet. Het onderzoek naar het verdwijnen van bomen is echter een specifiek Overijssels project.

Toestemming
Voor het kappen van een boom is vaak toestemming van provincie of gemeente vereist. De provincie gaat over grotere houtopstanden in het buitengebied, zoals rijen van meer dan twintig bomen of oppervlakten groter dan duizend vierkante meter. Gemeenten zijn bevoegd gezag voor kleinere houtopstanden. Zij werken met een vergunningplicht. Na het kappen van één of meerdere een boom of meerdere bomen moet meestal weer een nieuwe bomen geplant worden wat lang niet altijd gebeurt. Ook worden soms houtwallen met bomen weggehaald zonder dat vooraf te melden bij de provincie.

Satellietbeelden
De herbeplantingsplicht is er niet voor niks. „We zien al langer dat houtopstanden in onze provincie structureel afnemen. En dat is zorgelijk want bomen zijn van oudsher beeldbepalend voor het Overijsselse landschap. Ze spelen ook een belangrijke rol bij de opvang van CO2 en zijn van groot belang voor de biodiversiteit.” aldus Dadema. Handhavers zetten satellietbeelden in om locaties te vinden waar bomen zonder kapmelding zijn verdwenen.
De extra inzet op handhaving is onderdeel van een bredere aanpak die ook gericht is op heldere communicatie en regelgeving en een goede samenwerking met gemeenten.

Begroting
De Overijsselse coalitie van BBB, VVD, GroenLinks, PvdA en SGP had geen moeite met de gereserveerde gelden. In 2025 is structureel €25.000 beschikbaar gesteld voor een extra handhaver, oplopend naar €100.000 structureel vanaf 2026. Daarnaast is er eenmalig €400.000 uitgetrokken voor de jaren 2025 tot en met 2027 om achterstanden in controles weg te werken en de aanpak verder op te bouwen.
Overijssel gaat beter communiceren dat na toestemming voor bomenkap de plicht volgt om binnen drie jaar ergens nieuwe bomen te planten. Die termijn staat in de Wet natuurbescherming. Als men het in die tijd vergeet, zullen ze daar eerst op gewezen worden. Bij doelbewuste nalatigheid wordt het Openbaar Ministerie ingeschakeld.

Actie
De extra inzet op handhaving is onderdeel van een bredere aanpak die ook gericht is op heldere communicatie en regelgeving en een goede samenwerking met gemeenten. „Actie is nodig en ik hoop dat eigenaren zelf ook verantwoordelijkheid nemen,” zegt Dadema tot slot, „want bomen zijn er in het belang van ons allemaal.”

Zie ook:

• Illegale bomenkamp bij Vischrookerij door Mateboer (2023)
• Massale bomenkappen ”voor veiligheid” (2019)
• Zeisbrigade neemt oude boomgaard onder handen (video)
• ”Gun bomen een tweede leven” (2018)